Dobrze wychować psa można tylko wtedy, gdy porówna się jego zupełnie odmienny sposób zachowania z naszym i uwzględni odziedziczone skłonności. Pies widzi otoczenie tylko z własnej, psiej perspektywy. Pan nie jest dla niego człowiekiem, a jedynie przewodnikiem sfory. Popełnia się zasadniczy błąd oceniając postępki psa po ludzku i przypisując mu ludzkie uczucia, albo motywacje oraz oczekując odeń czegoś w rodzaju ludzkiej logiki. Takie błędne podejście wpływa niekorzystnie na wzajemne stosunki.

Reakcje psa wypływają z  odruchów i  podstawą  ich  jest  instynkt.   Gdy wiemy jak nasz pies, w tym czy innym przypadku, zareaguje oraz jakie będą instynktowne zachowania, możemy to wykorzystać w pracy wychowawczej.
Pomimo różnych sposobów postępowania psa, wynikających z odruchów i instynktu, nie zapominajmy nigdy, że ma on także coś w rodzaju duszy.
Kto kiedykolwiek zawarł przyjaźń z psem, ten na pewno zaznał objawów uczuć, które bez wątpienia są czymś więcej niż działaniem pod wpływem odruchów lub instynktu. Wiele psów wyczuwa nastrój swego pana, nawet gdy jest on dla ludzi trudny do zauważenia, i reaguje często tylko nieznacznym życzliwym ruchem, który koniecznie trzeba zrozumieć.

Gdy pies w widoczny sposób ochrania jedną nogę, może tu przyczyną być wbicie w nią ciernia albo drzazgi. Badamy dokładnie poduszeczki palców, również przestrzenie między nimi i wy dobywamy obce ciało, w taki sposób, żeby się nie ułamało. W przypadku gdy pies został ukąszony przez żmiję, podwiązujemy ostrożnie miejsce skaleczone i szukamy zaraz pomocy  lekarza  weterynarii.
Jak można najszybciej przemywamy miejsce ukąszenia rozcieńczonym, płynnym amoniakiem albo pędzlujemy gencjaną. Podajemy też psu dla wzmocnienia kawę. Kończyna może być podwiązana naj wyżej dwie godziny, inaczej zahamowany krwiobieg powoduje trwałe jej uszkodzenie. Ugryzienia przez żmiję zdarzają się rzadko, a jeśli się zdarzą, prawie zawsze w jedną z kończyn. Następstwa najczęściej mijają w parę dni.

Jeżeli pies ma wielkie pragnienie, a przy tym chudnie i cierpi na przewlekłą egzemę grzbietu — jest to związane z chorobą nerek. Leczenie musi przeprowadzić lekarz weterynarii. Można uniknąć tego schorzenia, żywiąc psa bez soli i przypraw oraz zapewniając mu obszerny wybieg.
W przypadku nagłego, ciężkiego zachorowania należy podejrzewać zatrucie u psa. Zanosimy psa natychmiast do lekarza weterynarii. Gdy to jest niemożliwe, natychmiast podajemy środek wymiotny: 3 g cukru i — według wielkości psa — 0,05 g (rasy karłowate) do 0,3 g winianu antymonylopotasowego w kulce z chleba.  Jeśli pies nie wymiotuje,  powtarzamy  zabieg  po  ok. 10 minutach. Na teren, gdzie położono truciznę na szczury, pies nie może wyr chodzić. Po zakończeniu stosowania środków użytych do deratyzacji trzeba się jeszcze upewnić, czy nie pozostały gdzieś resztki trucizny.

Czasem zdarza się, że pies nagle przestaje być posłuszny swojemu panu, gdyż ten ma… chrypkę. Obcy głos, nie kojarzący się psu z normalnie wydawanymi komendami, powoduje, że zwierzę odmawia wykonywania poleceń.
Niektóre sytuacje wyzwalają w psach nietypowe zachowanie, niekoniecznie nerwicowe, jednak wyraźnie wynikające z oddziaływań na psychikę. Nasz bardzo łagodny rottweiler, Faber, dostaje szału, gdy widzi kogoś jadącego na wrotkach. Szarpie się na smyczy jak dziki, prawie nie reagując na polecenia. Trudno powiedzieć, co zrobiłby, gdyby takiego wrotkarza dogonił. Dotychczas wolałam nie próbować. Nie jestem w stanie zrozumieć, dlaczego taki odmienny sposób poruszania się ludzi wprawia Fabera we wściekłość. Może pies uznaje, że statecznemu człowiekowi nie wypada się ślizgać?
Czasem spokojny z reguły pies zaczyna zachowywać się jak wściekły w momencie, gdy na przykład dzwoni telefon. Może się okazać, że zwierzę cierpi na zapalenie ucha środkowego. Hałas sprawia mu ból, za który zwierzak wini swego właściciela i chce go ukarać. Naturalnie, w takim wypadku leczenie przyczyny załatwia sprawę radykalnie.
Gdy pies usiłuje walczyć o władzę w stadzie, nie pozostaje to bez wpływu na jego zachowanie. O tym jednak już pisałam przy okazji skrótowego omawiania psychiki psa.
Zmiany w zachowaniu niekoniecznie muszą oznaczać zaburzenia. Istnieje jednak cała gama rzeczywistych zaburzeń, które muszą być wręcz leczone, czy to środkami farmaceutycznymi, czy też za pomocą tak zwanej tresury przewarun kowującej. Wyobraź sobie na przykład, że masz psa, który z jakichś przyczyn szalenie boi się jazdy samochodem (na przykład po wypadku) i wpakowany do auta zaczyna zdradzać objawy całkowitej depresji bądź totalnego lęku. Twoim zadaniem będzie próba pokazania mu, że jazda samochodem może się stać czymś przyjemnym. Najłatwiej jest pracować z psem, który ma dobry apetyt. Przed szkoleniem można go jeszcze dodatkowo wygłodzić. Spróbuj smakołykami zachęcić psa początkowo tylko do zbliżenia się do samochodu. Bądź bardzo serdeczny i hojny w pochwałach. Za każdym razem pies powinien znaleźć się bliżej. Za którymś może uda Ci się zachęcić go, by wsiadł do samochodu. Nie żałuj smakołyków. Jedzenie znosi na ogół uczucie lęku. W pewnym momencie, gdy pies bez przeszkód wsiada do samochodu, włącz silnik (lub niech to zrobi ktoś dorosły). Na ogół przy odpowiedniej dozie cierpliwości powinno Ci się udać zmienić w psie negatywne nastawienie do jazdy samochodem. Jeżeli okaże się to konieczne, poproś weterynarza, by przepisał psu środki uspokajające. Na początku przewarunkowywania może się zdarzyć, że konieczne jest podanie ich zwierzęciu, by nie utrwalił się w nim lęk jako taki. To był tylko przykład ilustrujący, czym jest szkolenie przewarunkowujące. Wbrew pozorom zaburzenia zachowania wymagające interwencji zdarzają się dość często, zwłaszcza u psów żyjących w warunkach miejskich. Bywa jednak, że nie są właściwie oceniane przez otoczenie. Istnieją książki, które w całości poświęcone są badaniu zaburzeń zachowań u psów. Wielu naukowców całkowicie się temu poświęca. Nie dość na tym. Na Zachodzie prowadzone są specjalne lecznice dla zwierząt mających problemy psychiczne. Niejedno zwierzę dzięki wizycie w takiej poradni zaczęło normalnie żyć i niejeden właściciel mógł, w wyniku tego, z ulgą odetchnąć. W Polsce nie ma tego typu poradni. Część lekarzy jest świadoma występowania takich schorzeń i próbuje je leczyć, jednak nie zawsze można znaleźć pomoc.